Yanık, sıcak çarpması ve donma gibi durumlarda ilk amaç kişinin güvenliğini sağlamak ve hasarın artmasını önlemektir. Bilinçsiz uygulamalar yararı değil zararı artırabilir.
Yanık Nedir?
Yanık; ısı, kimyasal madde, elektrik veya benzeri etkenlerle dokunun zarar görmesidir. Etkinin süresi ve şiddeti arttıkça doku hasarı da artar.
Yanık Çeşitleri
Yanıklar oluş nedenine göre ısı, kimyasal ve elektrik yanıkları gibi gruplara ayrılır. Her yanıkta önce tehlikeyi durdurmak gerekir.
Yanık Dereceleri
Birinci derece yanıkta kızarıklık ön plandadır. İkinci derecede su toplama görülebilir. Üçüncü derecede daha derin doku etkilenir ve ciddi tıbbi yardım gerekir.
Isı ile Oluşan Yanıklarda İlk Yardım
Uygun durumda yanık bölge tazyiksiz suyla soğutulabilir. Su toplamış yerler patlatılmaz, merhem sürülmez ve bölge temiz, nemli bezle kapatılabilir.
Kimyasal Yanıklarda İlk Yardım
Kimyasal temas hemen kesilmeli, bulaşan madde uzaklaştırılmalı ve bölge bol suyla yıkanmalıdır. Maddenin başka alanlara yayılmamasına dikkat edilmelidir.
Elektrik Yanıklarında İlk Yardım
Elektrik yanığında kişiye doğrudan dokunmadan önce akım kesilmelidir. Elektrik çarpması iç hasara da yol açabileceği için tıbbi değerlendirme önemlidir.
Sıcak Çarpması
Kişi serin bir ortama alınmalı, dinlendirilip yaşam bulguları izlenmelidir. Bilinç değişikliği, kötüleşme veya ciddi belirti varsa 112 aranmalıdır.
Donma
Donmada kişi güvenli ve sıcak bir ortama alınır. Ani ve sert ısıtma yapılmaz, etkilenen bölge korunur ve gerekli durumlarda tıbbi yardım istenir.
Kısa Özet
- Yanık, doku bozulmasıdır.
- Yanığın derecesi ve yaygınlığı önemlidir.
- Su toplamış yerler patlatılmaz.
- Kimyasal temas kesilmeli ve bölge bol suyla yıkanmalıdır.
- Elektrik yanığında önce akım kesilmelidir.